می گویند سیگار و سایر اقلام تدخینی کلاً دود آلات تحفه دنیای جدید (قاره نو کشف آمریکا ) و ابداع بومیان و سرخ پوستان ساکن این قسمت از کره خاکی بوده است و بعد از کشف این قاره ابتدا در آنجا، سپس در اروپا رایچ گشته و به موازات ترقی بشر در تمامی جوانب، نوه های چپق مقدس نیز به تدریج شکل امروزین سیگار و غیره را به خود گرفته و راه خود را به درون تمامی جوامع بشری در اقصی نقاط دنیا باز کرده است کالایی که بلای جان میلیونها میلیون بنی بشر شده و بنابر آمارهای مختلف ارائه شده مصرف سیگار به تنهایی اثر مستقیم در ابتلاء به 50 نوع سرطان دارد، علاوه بر این اثرات تشدید کنندگی سایر بیماریها، تسهیل برای ابتلا به بعضی از بیماریها و دهها موارد مضر دیگر نیز از اثرات مصرفی این کوچولوی دود زا قید گردیده است.
اما مخترعین این اسباب خطرناک دیگر دیرزمانی است بر اثرات آن اشراف پیدا کرده و مبارزه با مصرف و شیوع آن را نیز آغاز کرده اند، قوانین و مقررات بسیار سخت گیرانه ای برای فروش و مصرف سیگار چندی است که سعی دارد جمعیت سیگاریان دول پیشرفته را محدود و محدودتر سازد.


قوانینی از قبیل: بستن مالیاتهای هنگفت برای مصرف کننده که در بعضی موارد حتی به چند برابر قیمت و خود کالا نیز می رسد، همینطور وضع تعرفه های بسیار سنگین برای واردات. جلوگیری جدی از تردد غیر قانونی (قاچاق) محدود سازی اماکن عرضه کالا در پایین دست از موارد قوانین عرضه بوده و از طرفی قدغن نمودن صرف سیگار در بسیاری از اماکن عمومی مثل رستورانها، جاهای مسقف و غیره و اجبار شهروندان برای مصرف نکردن سیگار در این محلها که قبلاً مشوقی برای مصرف سیگار می توانست باشد توانسته است تا حدود زیادی از جمعیت سیگاریان این جوامع بکاهد.
اما از طرف دیگر، کارخانه های تولید سیگار و توتون با تمام توان به کار و تولید خود ادامه داده اند، در بحران جهانی اخیر اقتصاد اخبار حاکی از ورشکستگی بسیاری از صنایع بزرگ بوده اما هیچ خبری حتی از زیان دهی کارخانجات سیگار به میان نیامد این امر نشان دهنده، تغییر بازار مصرف سیگارهای غربی از کشورهای خود به سوی کشورهایی مثل چین و هند و ایران و روسیه و غیره است و ریه شهروندان این کشورها که جمعیتشان هم کم نیست جور همه این ها را کشیده اند.
در نگاهی به وضعیت بازار و مصرف این کالای مضرر در کشور ما نیز وضعیت نگران کننده به نظر می رسد، در بعد تجارت می توان گفت، علاوه بر آن مقداری که به صورت رسمی وارد کشور شده یا در کارخانجات داخلی تولید می شود، مقدار بسیار زیادی از این کالا از طریق مبادی مرزی به صورت قاچاق وارد و توزیع می گردد که رقم دقیق آن بر کسی روشن نیست ولی تنوع و تکثر ویترین مغازه ها نشان از رونق این بازار دارد. همچنین تفاوت معنی دار قیمت بسیاری از مارکهای سیگار و ارزانی قابل توجه آن در کشور در قیاس با کشورهای تولیدکننده نشان از عدم توفیق سیاستهای اتخاذ شده در ارتباط با کنترل بازار این کالای خطرناک دارد.
در بعد بستن مالیات و بالا بردن هزینه مصرف نیز تا به حال متاسفانه توفیق چندانی حاصل نشده است همانطور که قبلا قید شده وجود مبادی متعدد ورود و تولید همچنین شفاف نبودن مقررات موجود مانع از اعمال اثر این پارامتر کنترلی بر روی سیگار شده است.
اما جالب ترین قسمت بحث در کشور ما مسئله توزیع نهایی و خرده فروشی این کالا می باشد، به جرأت می توان گفت سیگار یکی از فراهم ترین کالاهای مصرفی در کشور می باشد، دسترسی به آن در هر جا و هر زمان و مکانی میسر است، شاید یکی هنگام شب یا نیمه شب وارد شهری مثل شهر تبریز شده و در تهیه نان و غذا ( حداقل نوع مطلوب) دچار زحمت شود، ولی قطع و یقین می تواند سیگار دلخواه خود را نبش اولین چهار راه یا هر بقالی و روزنامه فروشی اگر نشده بساطی نبش چهار راه تهیه نماید، حتی بعضی از این بساطی ها در جاهای به خصوص خیابانها خدمات را به صورت شبانه روزی و در چهار فصل سال ارائه می نمایند، به طور خلاصه می توان گفت شبکه توزیع این کالا فراگیرترین و منظم ترین شبکه توزیع بوده و به صورت توزیع مویرگی کار خود را بی نقص و به کمال انجام می دهد.
اما در باب محدودیت برای مصرف، ظاهراً مقررات نیم بندی تصویب و به ارگانهای مختلف نیز بخشنامه شده است ولی حقیقت امر این است که کمترین وقعی به این بخشنامه ها نهاده نمی شود، اوایل کار دولت نهم اقداماتی برای تعطیلی قهوه خانه ها صورت گرفت ولی یک ماه بیشتر دوام نداشت و ظاهراً پروژه تعطیل شده است خود افراد سیگاری می توانند بهتر از هر شخصی قضاوت کنند که آیا برای مکان و زمان مصرف اگر موضوع انصاف (رعایت حال دیگران ) را نمی کنیم آیا محدودیتی دارند؟ آیا واقعاً مقررات و قانون تا بحال یقه کسی را گرفته که سیگار خود را خاموش نماید؟! یقیناً جواب منفی است، هنوز در این زمینه کارها –از انزار و تبشیر واگذاری امور به انصاف و وجدان فرد بالاتر نرفته است.
گفته می شود شورای اصناف اخیراً در صدد بر آمده است تا حداقل شبکه توزیع را تحت کنترل در آورده و در صورت امکان محدودیتهایی بر آن اعمال نماید. امیدواریم کارهایی صورت بگیرد.